حرمت هایی که شکسته می شود؛ ادبی که فرو می پاشد! | شفقنا زندگی
   پنجشنبه، 31 فروردین، 1396
       

حرمت هایی که شکسته می شود؛ ادبی که فرو می پاشد!



شفقنا زندگی- این روزها فضای انتخاباتی گوشه و کنار کشور ما را فرا گرفته است. از شبکه های اجتماعی و کانال ها و گروه های خانوادگی تا تاکسی ها و کافی شاپ ها و مجالس و مهمانی ها. هر فردی از گوشه و کنار مطلب و نقل و مضمونی از کاندیداهای شاخص، مواضع گروه ها و دیدگاه های مختلف را به سمع و نظر یکدیگر می رساند و البته با کلی تفسیرهای رنگارنگ و مختلف. اگر چه مردم ما بنا به قانون نه چندان مطلوب انتخابات؛ (از ثبت نام کاندیداها تا زمان اندک تبلیغات) به یکباره و ناگهانی  تحت تاثیر هجومی از اطلاعات درست و غلط قرار می گیرند لذا ناچارا قدرت تحلیل و درک فضای موجود را نخواهند داشت و تلاش می کنند آنچه را که در زندگی شان ملموس تر است تفسیر و توجیه کنند. دست بر قضا و از آنجا که کاندیداها و طرفداران آنها نیز ذائقه مردم را خوب شناخته اند بعضا مبادرت و متوسل به انواع و اقسام بداخلاقی ها از تهمت و دروغ گفتن نسبت به همدیگر تا وعده های تو خالی و غیرواقعی سر می دهند تا هر کدام آرای بیشتری را به سبد خود روانه کنند اما اگر بنا باشد در یک مدت زمانی بسیار محدود آنچه که روانه این کارزار تبلیغاتی می شود بیشتر استعمال کلام منفی و مذمت این و آن باشد تا بیان دیدگاه ها و برنامه ها می تواند اثرات سویی برای مردم عادی و کوچه بازار بگذارد و توجیهی برای آنان که هر زمان پای منفعت شان وسط بود می توانند و مجازنند از انواع بی ادبی ها و دروغ گفتن ها و تهمت زدن ها استفاده کنند.

در ادامه گزارش به دیدگاه برخی کارشناسان حوزه دین و جامعه در خصوص ادب و آداب رفتاری و کلامی و اهمیت آن در تمامی سطوح پرداخته شده است:

ارزش دانستن زور و قدرت منشا بروز ناسزاگویی هاست

 همه ما می دانیم که انسان ها در هر موقعیت و شرایطی که باشند بنده خدا هستند و قابل احترام؛ حفظ احترام و کرامت انسان ها سبب می شود که نه تنها خودمان نیز مورد احترام  و ارزش واقع شویم بلکه جامعه ای به دور از برخی ناهنجاری ها و زشتی ها داشته باشیم. بخشی از این ارزشمند قایل شدن ها به نیکو سخن گفتن بر می گردد. این روزها به ویژه در فضاهای مجازی بسیار شاهدیم که افراد شان و منزلت یکدیگر را حفظ نمی کنند و به راحتی به طرف مقابل خود ناسزا گفته و فحاشی می کنند. درست است که گاهی این فحاشی ها سر منشایی جز خشم و عصبانیت ندارند اما گاهی این ناسزاگویی ها و حرمت شکنی ها از روی مخالفت با عقاید، افکار و یا شخصیت طرف مقابل صورت می گیرد.ما انسان ها باید یاد بگیریم که با یکدیگر به نیکویی سخن بگوییم و در خشم ها خود را کنترل کنیم و در صورت مخالف با طرف مقابل خود به او احترام بگذاریم. این موضوع به قدری اهمیت دارد که حتی خداوند در آیه ۱۰۸ سوره انعام می فرمایند« و آنهایى را که جز خدا مى‏ خوانند دشنام مدهید که آنان از روى دشمنى و به نادانى، خدا را دشنام خواهند داد این گونه براى هر امتى کردارشان را آراستیم آنگاه بازگشت آنان به سوى پروردگارشان خواهد بود و ایشان را از آنچه انجام مى‏ دادند آگاه خواهد ساخت».عزیزالله تاجیک اسماعیلی، روانشناس اجتماعی در گفتگو با خبرنگار شفقنا زندگی، گفت: فحاشی، ناسزا گویی، درشت گویی یا سخنان توهین آمیز معمولا در فضای خشم و پرخاشگری بروز پیدا می کنند. این الفاظ از نظر اجتماعی زیبنده و شایسته نیست و مغایر با ارزش ها یا اخلاق های اجتماعی است.اصطلاحا می توان به فحاشی ها پرخاشگری کلامی گفت، ازخفیف ترین درجه تا شدیدترینِ آن.این روانشناس در پاسخ به این پرسش که چرا افراد از کلمات ناپسند استفاده می کنند؟ بیان کرد: در چنین حالتی یا فرد  به اینگونه سخن گفتن عادت کرده و یا عصبانی است. افرادی هستند که به قدری از این الگوها استفاده کردند که باعث شده در شرایط عادی نیز این الفاظ را به کار ببرند.وی ادامه داد: از الفاظ رکیک و زشت در موقعیت های صمیمی نیز استفاده می شود. خداوند در۱۸۷ سوره بقره می فرماید: « أُحِلَّ لَکُمْ لَیْلَهَ الْصِّیَامِ الْرَّفَثُ إِلَى‏ نِسَآئِکُمْ»، خداوند  در اینجا کلمه «الْرَّفَثُ» را به کار می برد و این یعنی حرف زشت و ناپسندی که جز در موارد خصوصی جای دیگری جایز نیست گفته شود. ممکن است زن و شوهر در خلوت خود بعضی از الفاظ را به کار ببرند، اما در ملا عام ناپسند است.تاجیک معتقد است: وقتی شخصی در زندگی ناکام می شود و صدمه می بیند خشم به سراغ او می آید، خشم هیجانی است که معمولا اولین واکنش آن پرخاشگری است لذا انواع پرخاشگری از جمله کتک کاری، شکستن ظروف، جیغ و فریاد، خودکشی و … را شاهد می شویم. گاهی پرخاشگری ها متوجه عامل  خشم می شود لذا فرد نسبت به کسی فحاشی می کند که از او عصبانی است، این موقعیت ها معمولا در فضای اجتماعی به وجود می آید.او ادامه داد: زمانی که افراد دچار ناکامی و خشم می شوند از یکسری ظرفیت های روانی و اجتماعی برای مقابله با عامل ناکامی و خشم استفاده می کنند، به اصطلاح یک رفتار و سبک مقابله جویانه دارند. معمولا  افراد بر اثر رشد، هوش ذهنی و تجربیاتی که کسب می کنند در موقعیت های ناکامی یاد می گیرند که چگونه عکس العمل نشان دهند و اگر می بینیم شخصی پرخاشگرانه عمل می کند به این دلیل است که در محیط خانواده و اجتماعی یاد گرفته اند که پرخاشگرانه رفتار کنند. در فضاهای خانوادگی ای که مبانی و یادگیری های اخلاقی ضعیف است الگوهای رفتاری نامناسب و نادرست یادگرفته می شود.این روانشناس با اشاره به اینکه انسان ها بر اساس تیپ شخصیتی خود ممکن است از واژه های نامناسب استفاده کنند خاطرنشان کرد: افراد از نظر شخصیتی در مواجه با مشکلات از دو شیوه کلی مسئله محوری و هیجان محوری استفاده می کنند. در شیوه مسئله محوری اگر با مشکلی مواجه شویم سعی می کنیم برای آن راه حل پیدا کنیم، اما در شیوه هیجان محوری پرخاشگری رخ می دهد و حرف های رکیک و توهین آمیز زده می شود و در واقع مجموعه ای از عبارت های ناسزا و زشت نثار می شود. لذا  در برخی موارد می بینیم وقتی دو خودرو با هم تصادف می کنند رانندگان به هم ناسزا می گویند و ناگهان صحنه تصادف رانندگی تبدیل به دعوا و یا حتی قتل می شود.تاجیک بیان کرد: ما در زندگی اجتماعی نیاموختیم در مواقعی که با مشکلی مواجه شدیم و آسیب دیدیم از چه راهی استفاده کنیم. ما باید در زندگی اجتماعی آموزش دهیم که افراد از رویکرد و سبک مسئله محوری استفاده کنند. ادامه خبر را اینجا بخوانید.

در برابر بی ادبی های کلامی بی ادبانه رفتار نکنیم

طبیعتا هر یک از ما روزانه با افراد بسیاری در اطراف خود مواجه هستیم که برای دست یابی به خواسته یا هدفی از ابزار پرخاشگری کلامی استفاده می کنند و به نوعی این روش را گزینه ای مشروع و کارآمد در زندگی خود جلوه می دهند. افراد پرخاشگر این تصور اشتباه را دارند که می توانند با تندخویی و بی ادبی های کلامی خواسته خود را پیش ببرند اگر چه ممکن است در کوتاه مدت بتوانند به اهداف خود دست یابند اما در نهایت موجب مختل شدن روابط بین فردی و از بین رفتن حرمت ها در محیط های خانواده، جامعه و روابط دوستانه بین افراد خواهند شد. روانشناسان پرخاشگری کلامی یا همان تندخویی را نوعی اختلال روانی می دانند معتقد هستند: افرادی که دچار نوعی اختلال روانی هستند در مواجه با موقعیت ناخوشایند و ناکامی از این واکنش غیرطبیعی استفاده می کنند. دکتر شهربانو  قهاری عضو انستیتو روانشناسی ایران در همین رابطه به  خبرنگار شفقنا زندگی می گوید: بروز واکنش مناسب، منطقی و مثبت در برابر موقعیت های مختلف اعم از خوشایند و ناخوشایند خود یک مهارت محسوب می شود افرادی که یاد گرفته اند در هر شرایطی طبیعی نیز به پرخاشگری های کلامی متوصل شوند باید بطور اساسی و عملی مهارت ارتباط و رفتار منطقی را یاد بگیرند.وی در ادامه می افزاید: متاسفانه بسیاری از ما در مواجه با واکنش های غیرطبیعی افراد، واکنش غیر طبیعی انجام می دهیم یا آنها را نصیحت می کنیم اما هیچ گاه به این افراد بصورت عملی آموزش ندادیم که رفتاری مناسب و منطقی را داشته باشند. در واقع در برابر بی ادبی های کلامی دیگران رفتار بی ادبانه و پرخاشگرانه داشته ایم. اگر چه نداشتن مهارت ارتباط کلامی مشکلی است که از دوران کودکی ریشه می گیرد معمولا پدر و مادری که پرخاشگری های کلامی رویه زندگی آنها بوده فرزندان نیز در بزرگسالی از آن به عنوان رفتار موثر و مشروع یاد می کنند.موضوع پرخاشگری های کلامی امروزه به یک معضل اساسی در خانواده ها و جامعه ما تبدیل شده است وقتی به زندگی های گذشته و سنتی نگاه می کنیم کمتر با این نوع رفتارهای بی ادبانه مواجه می شدیم گویی تغییر و تحولات دنیای جدید بیش از هر چیزی رفتار و خلق و خوی افراد را متحول ساخته است.دکتر قهاری در همین رابطه به تاثیر مستقیم مشکلات اقتصادی در بروز پرخاشگری کلامی اشاره می کند و می گوید: همانطور که اشاره شد ناکامی یکی از دلایل بروز تندخویی های کلامی افراد است اصولا ناکامی در بدست آوردن حداقل های زندگی نظیر خوراک، پوشاک، امنیت، آرامش و برخی نیازهای اولیه دیگر موجب می شود فرد به اصطلاح از کوره در برود. اگر چه قوانین حاکم بر جامعه و نحوه اجرای آن نیز در بروز این رفتارها بی تاثیر نیست. اگر قوانین به شیوه ای عادلانه تنظیم نشده باشد رفتارهای پرخاشگرانه امری طبیعی تلقی خواهد شد و آستانه تحمل افراد را کاهش می دهد.ادامه خبر را اینجا بخوانید.

برای داشتن یک جامعه مودب اخلاقیات فردی را گسترش دهیم

“ادب مرد به ز دولت اوست” شاید این جمله را بارها شنیده باشید. این جمله نشان دهنده اهمیت ادب در فرهنگ ایرانی است که تاکید می کند ادب فرد از هر چیز مهم تر است؛ اما امروزه به دلایل گوناگون مانند ایجاد فاصله بین افراد، از بین رفتن صمیمیت هاو از طرفی نزدیک شدن فرهنگ ها که همان پدیده تداخل فرهنگی است؛ شاهد نوعی بی ادبی و یا بد اخلاقی در جامعه هستیم که البته برای همه آزار دهنده است اما شاید به دلیل گرفتاری هایمان از آن می گذریم. اما مساله ای که در این میان مغفول می ماند آن است که چه بر سر نسل جدیدی می آید که در تلاطم این وضعیت گیر افتاده؛ چرا که از شبکه های مجازی و راه های ارتباطی فراوانی که وجود دارد نمی توان به اصول این موضوع پی برد و آموخت که چگونه باید ادب در جامعه رعایت شود از طرفی گویا معنای ادب در نسل جدید تغییر کرده است. حجت الاسلام رضا قاسمی، استاد حوزه و دانشگاه در گفت وگو با خبرنگار شفقنا زندگی شرط لازم برای ظهور ادب در جامعه اسلامی را ایجاد بسترهای مناسب در اخلاقیات فردی دانست و گفت: ادب اجتماعی زمانی بهبود می یابد که این بستر در اخلاقیات فردی افراد تغییر کند. در ابتدا باید گفت برای پیاده کردن ادب در جامعه نیازمند ایجاد بستر اخلاقی هستیم. مثلا در جامعه ای که برای رسیدن به پول استفاده از ابزارهای غیراخلاقی مانند دروغ رایج است به التبع نمی توانیم انتظار نتیجه مثبت در رفتارهای اجتماعی را داشته باشیم؛ در آیات و روایات ما آماده است که اگر تمام خصایص بد درخانه ای جمع شود آن چیز که باب تمام شرها را باز می کند دروغ است. بنابراین وقتی بستر اخلاقی در فرد ایجاد نشود، نمود آن در جامعه هم امکان پذیر نیست. رذیله اخلاقی مانند دروغ می تواند از خانواده به عنوان کوچک ترین سلول اجتماعی شروع شود و خود را  در کسب و کار و شرایط اجتماعی فرد نشان دهد. بنابراین در بحث آداب اجتماعی برگشت می کنیم به بحث اخلاقیات فردی؛ به این معنی که اخلاقیات فردی پایه و زیربنای آداب اجتماعی است . اگر از دیدگاه اسلام خواستار یک جامعه مودب باشیم به این معنی که حقوق متقابل افرادرعایت شود و حقوق فرد مظلوم در برابر ظالم گرفته شود باید پایه های اخلاقی را در جامعه اصلاح کنیم. به طور مثال وقتی فردی در سلام کردن پیش قدم می شود نشان دهنده این است که فرد در خصوصیات رفتاری خود فرد متواضعی است؛ بنابراین ما باید اخلاقیات فردی را در جامعه گسترش دهیم تا آداب اجتماعی هم درست شود. قرآن بحث احترام به افراد را در حیطه های مختلف تاکید کرده و این مساله را حتی در اعتقادات هم بیان می کند و می فرماید:” آنهایی را که خدای شما را قبول ندارند دشنام ندهید که آنها هم از نادانی به خدای شما دشنام می دهند.”احترام به بزرگان در ابعاد مختلف تعیین شده و یکی از نمونه های آن این است که اگر در مجلسی بزرگی از اهل علم وارد شد به او احترام کنید و جایی مناسب برای او تعیین کنید و یا احترام به معلم که بسیار بر آن تاکید شده و نمونه این احترام در قرآن زمانی دیده می شود که خصر نبی معلم حضرت موسی(ع) می شود و نحوه برخورد بین این دو نفر قوانین را شفاف نشان می دهد.قرآن تاکید می کند که با یکدیگر رفتاری برادرانه و همراه با تلین و نرمی را داشته باشید و احسان به دیگران را به واسطه احترام به یکدیگر حفظ کنید. به طور مثال اجازه خواستن از صاحب خانه قبل از ورود به خانه نوعی احترام به دیگران است وقرآن این موضوع را در سوره نور بیان می کند. نرمی و پایین آوردن صدا در معاشرت ها هم یکی دیگر از این نمونه هاست و حتی خداوند این موضوع را به حضرت موسی(ع) هم تاکید می کند که اگر می خواهی حرفت بر فرعون تاثیرگذار باشد با کلامی نرم با او صحبت کن که شاید تاثیرگذار باشد. نکته مهم این است که در این جا خداوند آداب برخورد با دشمن را هم آموزش می دهد البته در قرآن این امور از بحث ها در نصیحت های لقمان به فرزندش به طور کامل آمده است.ادامه خبر را اینجا بخوانید.

کسی که ادب ندارد دین ندارد   

یک استاد علوم قرآنی دانشگاه خوارزمی ادب را از مهم ترین شاخصه های زیست مسلمانی در جامعه دانست و گفت: متاسفانه با نگاهی به وضعیت جامعه، سازمان ها، محیط های زندگی فردی و خانوادگی، به شدت سستی ادب و احترام در روابط افراد به چشم می خورد به گونه ای که بی توجهی به آن موجب ایجاد برخی ناهنجاری های مختلف اخلاقی، اجتماعی، خانوادگی و فردی در زندگی روزمره افراد در ارتباط با دیگران شده است.  حجت الاسلام دکتر نجفعلی غلامی اراکی در گفت و گو با خبرنگار شفقنا زندگی؛ به بررسی جایگاه ادب از دیدگاه اسلام پرداخت و افزود: ادب از مهم ترین موضوعات مورد تاکید دین اسلام است که اهمیت و جایگاه آن را می توان در روایات و احادیث به کررات مشاهده کرد، حضرت علی (ع) در این رابطه می فرمایند: ” لادین لمن لا ادب له” کسی که ادب ندارد دین ندارد. یا از دیدگاه پیامبر(ص) پدر و مادر در برابر فرزندان سه وظیفه مهم بر عهده دارند اینکه نامی نیکو برگزینند، دوم به امر تربیت و حسن ادب توجه داشته باشند و در نهایت ازدواج آنها را تسهیل کنند. بنابراین احادیث بیانگر این است که جایگاه ادب در مبانی دین اسلام جایگاهی بسیار رفیع است. وی در ادامه با بیان اینکه ادب نوعی رفتار سنجیده با افراد پیرامون است که از تربیت شایسته نشات می گیرد تصریح کرد: ادب معنای مراعات کوچک ترین، لطیف ترین و نیکوترین اعمال و رفتار انسانی است که با توجه به شرایط و مقتضیات هر زمان و مکان متفاوت است. در واقع ادب اوج اخلاق عملی و دینی یعنی تقوا و تزکیه افراد است. دین داران واقعی کسانی هستند که در زندگی خود این اخلاق عملی را بکار می گیرند. به گفته حجت الاسلام غلامی، رعایت ادب نقش بسیار اساسی و مهمی در زندگی معنوی انسان ایفا می کند بگونه ای که ابتدایی ترین پله ترقی و عروج به سوی معنویات و حقایق دینی ادب است کسانی که به این رفتار اخلاقی بی توجه هستند و در رعایت آن سستی می ورزند نمی توانند در مسیر معنوی حرکت کنند. یقینا آسیب های ناشی از بی ادبی در مرحله اول گریبانگر خود فرد خواهد شد. امکان زندگی با شرافت و عزت مندانه را از آنها می گیرد.این عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی، با تاکید بر اینکه بی توجهی به اهیمت ادب در برخی محیط ها از جمله خانواده های جامعه قابل مشاهده است گفت: متاسفانه با نگاهی به وضعیت جامعه، سازمان ها، محیط های زندگی فردی و خانوادگی، به شدت سستی ادب و احترام در روابط افراد  به چشم می خورد به گونه ای که بی توجهی به آن موجب ایجاد برخی ناهنجاری های مختلف اخلاقی، اجتماعی، خانوادگی و فردی در زندگی روزمره افراد در ارتباط با دیگران شده است. این در حالی است که شرافت افراد بخصوص زندگی خانوادگی وقتی تکمیل می شود که همراه ادب باشد.این کارشناس مسایل دینی اضافه کرد: عاقلانه زیستن، متانت در گفتار و وقار در رفتار از مهم ترین نشانه های ادب است در مقابل   بی خردی، گفتار زشت، تندخویی، دشنام، توهین، لجاجت، عناد و بد اخلاقی از علایم بارز بی ادبی محسوب می شود. در واقع بی ادبی، نوعی ورود به منطقه ممنوعه و پایمال کردن حدّ و حریم در برخوردها است. امام علی (ع) فرمود: “برترین ادب، آن است که انسان بر سر حدّ و مرز و اندازه خویش بایستد و از قدر خود فراتر نرود” ادامه خبر را اینجا بخوانید.

انتهای پیام

   
Warning: Invalid argument supplied for foreach() in /home/life/public_html/wp-content/themes/shafaqna/single.php on line 48

بانک آینده

آخرین اخبار