افسر افشار نادری: در انتقاد تاکید بر آبادانی است نه خرابی/  ایراد گیری های مداوم در فضای سیاسی، کشور را به تباهی می کشاند
یک‌شنبه 18 تیر 1396 | 11:29


افسر افشار نادری: در انتقاد تاکید بر آبادانی است نه خرابی/  ایراد گیری های مداوم در فضای سیاسی، کشور را به تباهی می کشاند

شفقنا زندگی- انتقاد یکی از ملزومات رسیدن به کمال است. گوشزد کردن اشتباهات و تلاش برای رفع مشکلات با نظر و مشورت آنها که درک درستی از هر مشکل دارند روشی نهادینه شده در دموکراسی ها و البته یکی از مهمترین اصول پیشرفت در هر اجتماع کوچک و بزرگ است. اصلی که در جامعه ایرانی با وجود بیش از صد سال تلاش برای رسیدن به حکومت قانونمند همچنان مهجور است و افراد از خانه گرفته تا رده های بالای حاکمیتی هنوز الفبای درست انتقاد از یک سو و پذیرش نقد از سوی دیگر را نمی دانند.

دکتر افسر افشار نادری جامعه شناس در گفتگو با شفقنا زندگی در توضیح این ویژگی فرهنگی می گوید: یک ویژگی های فرهنگی در جامعه ما حاکم است که اجازه نمی دهد واقعیات را ببینیم. به این معنا که خودخواهی های فردی ما به گونه ای است که افراد فکر می کنند تنها آنچه باور دارند و می بینند درست است و بنابراین هیچ تمایلی به تغییر ندارند.

وی عدم پذیرش تغییر را یکی از ویژگی کشورهای در حال توسعه می داند و اظهار می کند: در چنین شرایطی افراد در همان جایی که هستند، باقی می مانند و هیچ خودشکوفایی و پیشرفتی در آنها دیده نمی شود.

این استاد دانشگاه با تاکید بر اینکه این اتفاقی است که در جامعه ما رخ داده، می افزاید: افراد این جامعه حاضر نیستند که در مورد درست و غلط هایی که از ابتدا به آنها القا شده فکر کنند و این تصور را دارند که همانها که تا به امروز درست می پنداشتند لزوما درست است و هیچ چیز دیگری جز این درست نیست. به این ترتیب در برابر هرگونه تغییری مقاومت می کنند.

وی تغییر را از نظر ایرانیان بسیار دردناک می داند و خاطرنشان می کند: در کشور ما کمتر کسی حاضر است قدمی از مواضع خود کوتاه بیاید و حرف طرف مقابل را بشنود که شاید او هم درست می گوید.

جامعه ایرانی تغییر کردن را یاد نگرفته است

هر جا سخن از تغییرات فرهنگی و بهبود اوضاع جهان باشد آموزش یک پای قضیه است. آموزش و نهادینه کردن نگاه درست به مسائل و موضوعات اجتماعی و تلاش برای بهتر کردن جامعه حرکتی محوری برای رسیدن به وضع مطلوبی است که اینگونه در کشور ما دوراز دسترس می نماید. افشار نادری جاانداختن نگاه مثبت به تغییرات را یکی از نیازهای جامعه ایرانی بر می شمارد و ادامه می دهد: برای این تغییرات باید کار شود تا افراد، تغیییرات را با نگاه مثبت ببینند.

وی با بیان اینکه این نگاه مثبت به تغییرات اصلا در کشور ما جا نیفتاده است، می گوید: حتی تعلیمات دولتی و آموزش های رسمی نیز بر این نکته استوار است که تغییر بد است و همین آموزش ها باعث مقاومت افراد در برابر نقد و انتقاد و در نتیجه تغییر می شود.

به گفته این جامعه شناس، به افراد جامعه ما این آموزش داده نشده که باید اندک اندک پیشرفت کنند. بنابراین آنها پیشرفت را تنها در چیزهایی که به آنها القا شده می بینند.

وی با بیان اینکه این افراد بر اساس تجربه و آگاهی خود به نتیجه ای مبنی بر پیشرفت نرسیدند و همیشه به آنها گفته شده که چه کنند، می افزاید: در کشورهای در حال توسعه همیشه دولت ها قیم مردم بودند و این قیم بودن جا افتاده است. در واقع این جکومت ها بودند که مردم می گفتند چه چیز درست و چه چیز اشتباه است.

افشار نادری با اشاره به سابقه تاریخی مقاومت در برابر انتقاد در نظام حکومتی ایران، خاطرنشان می کند: نپذیرفتن نظر دیگران سابقه تاریخی در کشور ما دارد به گونه ای که در نظام های شاهنشاهی، شاه نماینده خدا بوده است. بنابراین این نگاه در بین مردم ما جاافتاده که هر چه شاه بگوید همان درست است و با وجود از بین رفتن نظام شاهنشاهی هنوز هم مردم این احساس را دارند که هر چه دولت و حکومت بگویند صحیح است. همین موضوع نیز باعث سوء استفاده حکومت ها شده که با پنهان کردن واقعیات تنها آنچه خود می خواهند به مردم می گویند.

نقد می کنیم یا توهین؟

مرز باریک توهین و انتقاد و کمرنگی این خط در جامعه ایرانی که هنوز در مراحل اولیه تمرین نقد است در سال های اخیر بارها در فضای سیاسی کشور جنجال آفرین شده است. آنها که هر گونه انتقاد و با هر لحنی را به اشخاص روا می دانند و آن را در قالب آزادی بیان ارزیابی می کنند و آنها که این رفتارها را توهین آمیز  و نحوه برخورد با منتقدان را دوگانه می خوانند دو سوی صف بندی ای هستند که هنوز بر سر استانداردهای نقد به توافق نرسیده اند. افشار نادری نیز بر این برخورد دوگانه تاکید دارد و می گوید: کسانی که اتفاقات اخیر و چنین رفتارهایی را نقد می دانند باید به این سوال هم پاسخ می دهند که چرا تاکنون در مکان ها و زمان هایی مانند نماز عید فطر چنین اتفاقی نیفتاده که یکی شعر بخواند و از کسانی انتقاد کند که رفتارهای آنها را نمی پسندیده است. بنابراین اتفاقی که در هفته های گذشته رخ داد، یک اتفاق خاص در فضای سیاسی کشور بود.

وی با بیان اینکه مکانی که در آن نماز برگزار می شود و زمان هایی مانند نماز عید فطر از نظر ما مقدس و فضایی برای جمع شدن همه آحاد جامعه در کنار هم است، می افزاید: چرا در چنین فضایی باید به یک شاعر آن هم شاعری که مورد تایید مردم نیست اجازه دهند با هر لحن و زبانی که بخواهد با شعرش نقد کند در حالی که هیچ کس دیگری تا به حال چنین اجازه ای نیافته است. مشخص است که این یک برنامه از پیش تعیین شده است وگرنه آیا من نوعی هم می توانم شعر بگویم و شعرم را در چنین فضایی بخوانم. اگر این حق برای من وجود ندارد چرا باید برای دیگری چنین حقی قائل شد و آن را هم نقد و مجاز دانست.

این استاد دانشگاه با تاکید بر حرمت نگه داشتن در بیان انتقادها، اظهار می کند: باید یاد بگیریم اگر نقدی داریم در بیان آن حرمت طرف مقابل را نگه داریم. نه اینکه به بهانه نقد و انتقاد حرمت رییس جمهور منتخب شکسته شود.

وی با بیان اینکه هنوز دولت جدید کار خود را شروع نکرده اما تمام انرژی ها صرف مبارزه با آن شده است، می گوید: در چنین شرایطی چگونه می توان انتظار داشت وقتی برای کار کردن باقی بماند.

دیدگاه "پیران پخته و جوانان خام" در فرهنگ امروزی کارکرد ندارد

افشار نادری با بیان اینکه فرهنگ نقد و انتقاد در جامعه باید نهادینه شود، خاطرنشان می کند: هنوز حتی در جمع های خانوادگی در کشور ما یک فرزند امکان انتقاد از بزرگترش ندارد. زیرا در این فرهنگ همواره پیر را پخته و جوان را خام می دانند. در حالی که این پندارهای مردسالارانه و بزرگ سالارانه در شرایط فعلی در جامعه ما هیچ مصداقی ندارد و درست نیست.

وی با اشاره به این نکته که بچه های امروزی در بسیاری از موارد خیلی بیشتر از بزرگترهای خود می دانند، تاکید می کند: امروز پیرترها و بزرگترها هم معلومات و اطلاعات خود را از کوچکترها می گیرند. بنابراین این نگاه که انتقاد از بزرگتر جایز نیست و هر چه آنها گفتند باید بی چون و چرا پذیرفته شود، باید تغییر کند.

این جامعه شناس لازمه تغییر این نگاه و فرهنگ را تغییر ادبیان ذکر می کند و ادامه می دهد: این تغییرات اجتماعی هنوز به ادبیات ما راه نیافته و مکتوب نشده است. نیاز داریم این ادبیات تقویت شود که بر فرهنگ جامعه نیز اثر بگذارد.

وی با بیان اینکه زمانی ادبیات ما همواره  قائل به دانایی پیران و خامی جوانان بوده است، اضافه می کند: امروز باید بپذیریم همانقدر که پیران می دانند و تجربه دارند جوانان نیز فهم و درک خود را از زندگی دارند. بنابراین نه پیران عقل کل هستند و نه جوانان می توانند تنها با تکیه بر انرژی خود جامعه را تغییر دهند. باید تعادل در این زمینه برقرار شود و به دور از هرگونه افراط و تفریط این تغییرات حاصل شود.

نقدی برای بهبود

افشار نادری با تاکید مجدد بر اصلاح فرهنگ انتقاد در جامعه خاطرنشان می کند: اینکه جایی اجازه می دهیم افراد هرگونه حرفی را به عنوان نقد بر زبان آورند و گاهی هرگونه نقدی سرکوب می شود کمکی به جاانداختن فرهنگ نقد و انتقاد پذیری در جامعه نخواهد کرد.

وی با بیان اینکه نقد باید سازنده باشد و نه مخرب، می گوید: باید یاد بگیریم که  نقد باید چگونه باشد. در انتقاد تاکید بر آبادانی است نه خرابی. اما این دو دستگی ها و ایراد گیری های مدام که امروز در جامعه شاهد آن هستیم، کشور را به خرابی می کشاند. در حالی که رییس جمهور بارها بر این نکته تاکید کرده که چه آنها که به او رای دادند و چه آنها که به او رای ندادند باید طرح بدهند و با هم جامعه را بسازند و همه با هم کمک کنند تا تغییر حاصل شود.

موضوعات:   گفت و گو ، تاپ یک - چپ ،
برچسب‌ها:   افسر افشار نادری ، انتقاد ،
دیگر اخبار