زمان انتشار : ۱۶ شهریور ,۱۳۹۷ | ساعت : ۱۰:۴۹ | کد خبر : 192542 |

مسئولان به گوش باشند/ ممکن است با مشکلات کنونی شاهد افزایش اعتراض به شکل خودکشی باشیم: گزارش شفقنا زندگی

خودسوزی مردی مقابل ساختمان شهرداری تهران

شفقنا زندگی- شیما حیدری: گلوله متحرک آتش میان حدود ۲۰ نفری که مضطرب و فریاد زنان می دوند و به هم می خورند دیده می شود. این تصویر را در فیلمی که مکانش خیابان بهشت، رو به روی مرکز شهرداری تهران است و در شبکه های اجتماعی دست به دست می شود، دیدم. گلوله متحرک آتشی که کمی بعد در اخبار می خوانم پدر خانواده ای ست. پدری که برای اعتراض به شهرداری تهران می رود و زیاد طول نمی کشد که این اعتراض همراه با خشمی نهفته تبدیل به یک اتفاق جبران ناپذیر برای او، فرزندانی که درست در همین محدوده شاهد سوختن پدر هستند و مردمی که این صحنه را دیدند، می شود. به گفته دکتر معتمدی، روانشناس تغییر نوع خودکشی ها و حضور شبکه های اجتماعی باعث شده خودکشی ها بیشتر دیده شود:« افرادی که در ملاعام خودکشی می کنند مرگ شان بیشتر جنبه اعتراضی دارد و ممکن است با مشکلات کنونی جامعه به زودی شاهد افزایش اعتراض حتی به شکل خودکشی هم باشیم. مسئولین باید توجه کنند که ما باید برای مردم جایی برای گفتگو مشخص کنیم. پاسخگویی و شنیدن اعتراضات مردم در کشور ما جایگاهی ندارد و این عدم جایگاه منجر به این شده است مردم حتی خودکشی را به شکل اعتراض در بیاورند و امیدوارم صدای این اعتراضات شنیده شود و جامعه وارد این بحران جدید نشود. در حادثه منجر به خودسوزی مجاور شهرداری تهران هم شاهد یکی از همین مواردی هستیم که اگر صدای این شخص شنیده می شد ممکن بود منجر به این اقدام نشود.»

اگر چه خودکشی در ملاعام چندی ست رواج پیدا کرده است، اما این رخداد که زوایای مختلفی دارد، شفقنا زندگی را بر آن داشت تا در این گزارش عوامل مختلف خودکشی، به ویژه خودکشی های اعتراضی را بررسی کند.

به گزارش خبرنگار شفقنا زندگی؛ خودکشی تیتر نام آشنای غالب صفحات خبری شده است که در هفته حداقل چند مطلب در این خصوص را در خود جای می دهند. برخی از افراد این تیتر و اخبار را می خوانند و فکر نمی کنند ممکن است روزی خودشان به همین منظور تیتر یکی از جراید شوند.

رییس انجمن مددکاری ایران

طبق آخرین آمار جهانی که در سال ۲۰۱۲ منتشر شد، سالانه حدود ۸۰۰ هزار نفر در جهان بر اثر خودکشی جان می سپارند و خودکشی دهمین علت مرگ در دنیا محسوب می شود. اگر چه در ایران سامانه ای برای ثبت دقیق خودکشی وجود ندارد، اما سید حسن موسوی چلک، رییس انجمن مددکاری اجتماعی ایران، در گفت و گو با خبرنگار شفقنا زندگی، می گوید:« روند رشد خودکشی در ایران روند ثابتی است. براساس گزارش سالانه سازمان پزشکی قانونی کشور نرخ خودکشی در ازای هر ۱۰۰ هزار نفر ۵ تا ۷ نفر است که در مقایسه با سال قبل روند رشد قابل مقایسه ای را نشان نمی دهد.»

کاهش سن جهانی خودکشی

خودکشی که در واقع عملی برای پایان دادن به زندگی ست، سن وسال نمی شناسد. همین ماه پیش بود که خبر خودکشی نوجوان آبادانی برای اینکه مادرش برای پرداخت اجاره بها خانه موبایلش را فروخته بود چند روزی مایه تاثر همگان شد. موسوی چلک می گوید:« تا پیش از اعلام آمار رسمی خودکشی در سال ۲۰۱۲، عموما افراد بالای ۵۰ سال خودکشی می کردند، ولی در سال های اخیر میانگین سن خودکشی کاهش پیدا کرده و آمار مرگ و میر خودکشی در گروه سنی ۱۵ تا ۲۹ سال قرار گرفته است.»

در ایران ارگان ها، نهادها و انجمن های بسیاری در زمینه کاهش و پیشگیری از اقدام به خودکشی فعالیت می کنند. بهزیستی، آموزش و پرورش، وزارت بهداشت و درمان از جمله ارگان های دولتی هستد که در این زمینه فعالیت و وظیفه دارند. موسوی چلک در پاسخ به خبرنگار شفقنا در خصوص اینکه چرا با این اقدامات چشمگیر هنوز شاهد کاهش آمار خودکشی در ایران نیستیم می گوید:« اتفاقاتی که در یک نفر به خودکشی منجر می شود، به اندازه ای پیچیده است که نمی توانیم انتظار داشته باشیم یک برنامه یا ارگان بتواند از آن پیشگیری کند. وقتی از خودکشی حرف می زنیم با اختلالات روانی، نبودن نشاط و شادمانی، سرمایه های اجتماعی، مسائل اجتماعی، فرهنگی، خانوادگی و … درگیر هستیم که هیچ گاه فقط یک اختلال در اقدام به خودکشی تاثیرگذار نیست.»

او ادامه می دهد:« سال گذشته ۶هزار نفر از شهروندان تهران به این سوال که چه مواردی می تواند شما را تحت فشار روانی قرار دهد، پاسخ دادند. به طور تقریبی ۶ عامل اولی که به آن اشاره شد مربوط به مواردی بود که افراد را نگران می کرد. موارد بسیار دیگری هم هستند که می تواند فرد را به سمت خودکشی بکشاند و اگر این اقدامات برای پیشگیری نبود به مراتب وضعیت از چیزی که امروز داریم بدتر بود.»

بیا حرف بزنیم

طبق آمارهای سازمان بهزیستی کشور، در سال ۱۳۹۶ اورژانس اجتماعی با کمک مددکاران بیش از ۸ هزار زن و مرد در آستانه خودکشی را منصرف کرده است. اما آیا اقدامات پیشگیرانه ای که تا کنون در کشور انجام شده، برای کاهش اقدام به خودکشی کافی ست؟

موسوی چلک اگر چه اقدامات پیشگیرانه را تا حدودی موفق می داند، اما می گوید:« باید برای نتیجه گیری بهتر در چند حوزه کار کنیم. سیاست گذاری های مان در عرصه های اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی مناسب نیست. باید سرمایه و نشاط اجتماعی را افزایش دهیم. مهارت های اجتماعی کسب کنیم . مردم را به گفتگو ترغیب کنیم. شعار امسال سازمان جهانی بهداشت« بیا حرف بزنیم» است، وقتی حرف بزنیم آسیب های اجتماعی روند کندتری پیدا می کند.»

او بخشی از این موارد را مرتبط با مهارت های فردی می داند و می گوید:« مهارت های کنترل خشم، کنترل هیجانات ناگهانی و … در کنار هم کمک می کند ما بتوانیم معضلات اجتماعی را بهتر رفع کنیم. به طور طبیعی هر چقدر این سواد بالاتر برود بهتر می توانیم در حوزه اجتماعی اعمال مدیریت خوبی داشته باشیم و نگرانی ما از افزایش آسیب های اجتماعی کمتر می شود. از تمام ظرفیت های دولتی و خصوصی باید استفاده کنیم و فراموش نکنیم که اقدامات آموزش و پرورش از همه مهم تر است. اگر آموزش و پرورشی داشته باشیم که تفکر اجتماعی در آن نهادینه شده باشد، می توانیم بگوییم در حوزه مدیریت اجتماعی بهتر می توانیم عمل کنیم.»

دکتر هادی معتمدی

افسردگی حرف اول را می زند

طبق آمار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در کشور حدود ۶ میلیون نفر افسرده هستند و بین ۲۳ تا ۲۵ درصد از افراد جامعه ما از یک اختلال روانی رنج می برند و در پژوهش ها این اختلالات یکی از مهمترین عوامل اقدام به خودکشی است.

سید هادی معتمدی، آسیب شناس اجتماعی، در گفت و گو با خبرنگار شفقنا زندگی، یکی از ابعاد وسیع خودکشی را افسردگی می داند و می گوید: «افسردگی و خشونت همیشه در جامعه وجود داشته است. متاسفانه در جامعه ما افسردگی و خشونت به میزان بسیار زیادی وجود دارد و بحث خشم و خشونت عموما به ناکامی بر می گردد. در کشور ما ناکامی برای جوانان و خانواده ها بسیار زیاد است.

مسائل اقتصادی، بیکاری جوانان و مواردی که منجر می شود افراد برای نیازهای اولیه زندگی تحت فشار باشند، با خود ناکامی هایی به همراه می آورند. این اتفاقات بیشتر در شهرهای بزرگ منجر به« خشم به سوی خود» می شود که در جامعه به این شکل بروز می کند و گاهی حتی این افراد خطرناک می شوند و ممکن است به خانواده و افراد نزدیک به خود هم صدمه بزنند.»

او ادامه می دهد: «در بروز این اتفاقات بعد اجتماعی بسیار پر رنگ است، اما نباید از تاثیرات خانوادگی این اتفاقات هم چشم پوشی کنیم. مثلا طلاق و ناامیدی در خانواده ها می تواند مشکل ساز شود. مسائل بیولوژیکی هم نمی تواند بی تاثیر باشد. افراد در این طور مواقع به موقع اقدام به درمان نمی کنند و متاسفانه در اوج بحران اقدام به خودکشی می کنند.»

خشونت در اقدام به خودکشی

این روزها خودکشی ها به دلیل توسعه شبکه های اجتماعی بیشتر پیش دیده می شود و همان طور که گفتیم آمار رسمی ای که اعلام می شود خودکشی در ایران ۵ تا ۷ درصد اعلامی می شود که در این سال ها از نظر آمار تغییری نکرده و فقط نوع اقدام خشن تر از گذشته شده است.

البته چون بیمه ها هزینه درمانی این افراد را پرداخت نمی کنند و یا خانواده ها به دلیل ترس از آبرو در حین مراجعه به بیمارستان حقیقت را نمی گویند، آمار دقیقی از اقدام به خودکشی در ایران وجود ندارد و آمارهایی که از طریق سازمان پزشکی قانونی کشور اعلام می شود، خودکشی های منجر به فوت هستند نه تعداد افرادی که اقدام به خودکشی می کنند.

این امر باعث شد سری به بیمارستان فوق تخصصی پیامبران بزنم. بیمارستانی که در تهران بیشترین آمار پذیرش اقدام کنندگان به خودکشی را دارد.

راهروی نه چندان طولانی منتهی به ICU را که می گذارنم، دیگر اجازه عبور ندارم. از شیشه ICU بسیاری از تخت ها را می توان دید. البته انتهای اتاق پیدا نیست. تخت ها که نمی دانم تعدادشان چقدر است همه پر هستند. دختری کوتاه قد و کمی سبزه که چند متر آن طرف تر از من به دیوار تکیه داده است جلو می آید و با اشاره به یکی از تخت هایی که از شیشه پیدا ست، می گوید:« خواهرم است. پدر و مادرمان را از دست داده ایم. من ازدواج کرده ام و او با خانواده عمویم زندگی می کرد و گاهی به خانه دایی ام می رفت.

وقتی رساندیمش بیمارستان سم وارد خونش شده بود و روی مغزش اثر گذاشته بود. از اصطلاحات پزشکی سر در نمی آورم، ولی مجبور شدند عملش کنند. چند روزی حالش خوب بود. اما دوباره بیهوش شد. دکترها گفتند مغزش ورم کرده و جمجه اش را شکافتند. دکتر می گوید امکان به هوش آمدن و زنده ماندنش وجود ندارد، اما من هنوز امیدوارم.»

از سر و صورت ورم کرده دخترکی که روی تخت خوابیده سن و سالش مشخص نیست، اما گفته های خواهرش از تصمیم بلند مدت او برای پایان دادن به زندگی اش خبر می دهد.

کمی آن طرف تر از تخت او، پسر کم سن و سالی آرام خوابیده که پرستار شیفت می گوید دچار زندگی نباتی شده است. او را از ماهشهر به تهران منتقل کرده اند. پدر و مادرش هر روز فقط چند ساعتی از روز را برای تهیه غذا از بیمارستان فاصله می گیرند، حرف های پزشکان را قبول ندارند. پدر باور نمی کند فقط برای اینکه به فرزندش گفته است آن ساعت شب از خانه بیرون نرود، از این پس باید قد کشیدنش را روی تخت، همراه با دستگاه ونتیلاتور ببیند و مادر باورش نمی شود دیگر صدای پسرش را نمی شنود و هرگز با هم صحبت نمی کنند. ریز ریز اشک می ریزد و می گوید:« کاش از خانه رفته بود بیرون و هر وقت دوست داشت بر می گشت.»

جای خالی گفت و گو

خودسوزی خشن ترین نوع خودکشی است

گفت و گو در جامعه و خانواده های ما نقش بسیار کم رنگی دارد. تا آنجا که روز گذشته مردی به دلیل اعتراض به شهرداری تهران همراه با خانواده اش به خیابان بهشت می رود و کمی بعد این اعتراض با خودسوزی مرد پایان می گیرد. سید هادی معتمدی در اقدام به خودسوزی بیشتر خشنونت و خشم نسبت به خود و دیگران را مستتر می داند و می گوید:« نمی توان فقط از درگاه اجتماعی به این حجم از خشم نگاه کرد و باید ویژگی های شخصی را هم در آن دخیل دانست. خودسوزی خشن ترین نوع خودکشی است که صرف نظر از مشکلات اجتماعی مثل فقر، طلاق یا مسائلی که منجر به بروز این اقدام شده است، بیماری های اعصاب و روان مثل افسردگی های خیلی شدید را هم باید در آن موثر دانست. موردی که روز گذشته رو به روی شهرداری تهران اتفاق افتاد از این قبیل است.»

مسئولان به گوش باشند

معتمدی هم آمار خودکشی را رو به افزایش نمی داند. او معتقد است تغییر نوع خودکشی ها و حضور شبکه های اجتماعی باعث شده خودکشی ها بیشتر دیده شود:« افرادی به جای خودکشی پنهان، خودکشی های اعتراضی می کنند و به جای اینکه در خانه به زندگی خودشان پایان دهند در اماکن عمومی و با رفتارهای خشن اقدام به این کار می کنند. افرادی که در ملاعام خودکشی می کنند مرگ شان بیشتر جنبه اعتراضی دارد و ممکن است با مشکلات کنونی جامعه به زودی شاهد افزایش اعتراض حتی به شکل خودکشی هم باشیم. مسئولین باید توجه کنند که ما باید برای مردم جایی برای گفتگو مشخص کنیم. پاسخگویی و شنیدن اعتراضات مردم در کشور ما جایگاهی ندارد و این عدم جایگاه منجر به این شده است مردم حتی خودکشی را به شکل اعتراض در بیاورند و امیدوارم صدای این اعتراضات شنیده شود و جامعه وارد این بحران جدید نشود. در حادثه منجر به خودسوزی مجاور شهرداری تهران هم شاهد یکی از همین مواردی هستیم که اگر صدای این شخص شنیده می شد ممکن بود منجر به این اقدام نشود.»

www.fa.shafaqna.com/ انتهای پیام

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام