شفقنا زندگی- هدیه دادن و هدیه گرفتن، همواره یکی از لذت بخش ترین لحظه های زندگی است و می تواند زیباترین لبخندها را در پی داشته باشد،چه برسد به اینکه این هدیه،حیات بخش باشد و بتواند هم به دهنده و هم به گیرنده هدیه، جانی دوباره بخشد.
به گزارش شفقنا زندگی،اهدای عضو همان هدیه ای است که هم به گیرنده و هم به دهنده،حتی اگر فرد مرگ مغزی شده باشد، جانی دوباره می بخشد،درواقع گیرنده با گرفتن عضو می تواند به زندگی ادامه دهد و دهنده با اهدای عضو و اینکه عضوی از او هنوز هم نفس می شکد،گویا هنوز زندگانی او،مخصوصا زندگی معنوی اش ادامه دارد.
تاریخچه اهدای عضو
درمورد تاریخچه اهدای عضو، داستان های زیادی گفته شده است.برای مثال گفته شده که یک طبیب چینی به نام پیینچیااو، قلب ضعیف یک مرد قویالنفس را با قلب قوی یک مرد ضعیفالنفس عوض کرده تا بین این دو نفر تعادل برقرار شود. یا اینکه میگویند در قرن سوم میلادی، دو نفر به نام دامیان و کاسماس پای یک بیمار را که دچار قانقاریا شده بود با پای یک برده حبشی که تازه جانش را از دست بود عوض کردهاند.
اگر بخواهید به صورت کلی بررسی کنید احتمالاً در تاریخ معاصر پزشکی اولین پیوند موفقیت آمیز، پیوند قرنیهای بوده که توسط ادوارد زیرم صورت گرفت. در سال ۱۹۵۴،اولین پیوند موفقیت آمیز کلیه در جهان توسط جوزف مورای انجام شد. رونالد هریک که در این عمل کلیه خود را به برادر دوقلوی خود داد به همین خاطر اولین اهدا کننده عضو در جهان شناخته میشود. هریک زمانی که ۲۳ سال داشت با وجود انتقادهای گسترده، یکی از کلیه های خود را به برادر دو قلویش که در اثر ابتلا به یک بیماری عفونی کلیوی در حال مرگ بود اهدا کرد. منتقدان در آن زمان اهدای عضو را نوعی هتک حرمت به بدن میدانستند. این عمل مهم به نقطه عطفی در تاریخ پزشکی تبدیل و باعث شد تا پزشکان با تجربه عملهای ناموفق گذشته بار دیگر نسبت به امکان پیوند اعضا امیدوار شوند.(خبرگزاری مهر،۱۹ فروردین ۹۲)
تاریخچه پیوند عضو در ایران به سال ۱۳۷۳ و تقدیم لایحه پیوند اعضای بدن از افراد فوت شده به مجلس شورای اسلامی بر میگردد و در سال ۱۳۷۹ قانون پیوند اعضا از جسد تصویب شد و در نهایت در سال ۱۳۸۱ شبکه فراهم آوری اعضای پیوندی ایران شکل گرفت.(اهدا)
اما با وجود اینکه تقریبا ۲۰ سال از تقدیم لایحه مذکور می گذرد باید گفت اهدای عضو در ایران حال و روزی خوشی ندارد.تا حدی که چندی پیش عنوان شد روزانه ۷ تا ۱۰ نفر به علت نرسیدن عضو پیوندی در ایران فوت می شوند.
روزانه ۷ تا ۱۰ نفر به علت نرسیدن عضو پیوندی در ایران فوت می شوند
رییس واحد فراهم آوری اعضا و نسوج پیوندی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گفت:روزانه هفت تا ۱۰ نفر از افرادی که در فهرست انتظار پیوند اعضا قرار دارند، به علت نرسیدن عضو پیوندی و رضایت ندادن خانواده های افراد دچار مرگ مغزی برای اهدا، جان خود را از دست می دهند.
۲۵ هزار نفر در کشور در فهرست انتظار پیوند اعضا
دکتر فرحناز صادق بیگی در نخستین کارگاه آموزشی مرگ مغزی و اهدای عضو، ویژه پلیس راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ در بیمارستان مسیح دانشوری افزود: اکنون ۲۵ هزار نفر در کشور در فهرست انتظار پیوند اعضا قرار دارند.بهترین منبع برای اهدای عضو متاسفانه افراد دچار مرگ مغزی هستند، در حالیکه در کشورهای دیگر، سکته و بیماری های مغزی علت اصلی مرگ مغزی است، متاسفانه در ایران تصادف مهمترین عامل اصلی مرگ مغزی به شمار می رود که قربانیان آن نیز معمولا جوانان، نان آوران خانه و مردان هستند.
صادق بیگی با بیان اینکه ۸۲ درصد اعضای خانواده فرد دچار مرگ مغزی به اهدای عضو رضایت می دهند، تاکید کرد: باید به مردم یاد دهیم که مرگ مغزی غیرقابل برگشت است و با کما فرق دارد.
خانواده ها به دلیل ناآگاهی و باورهای غلط از اهدای عضو دریغ می کنند
رییس واحد فراهم آوری اعضا و نسوج پیوندی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گفت: هر فرد دچار مرگ مغزی می تواند جان پنج نفر را نجات داده و موجب از بین رفتن ناتوانی ۵۶ نفر از طریق اهدای تاندون و غضروف شود و می توان از این طریق توانایی را به افرادی که روی ویلچر می نشینند، بازگرداند.
صادق بیگی افزود: ۳۰ درصد افراد در فهرست انتظار پیوند ریه، جان خود را از دست می دهند که دلیلی جز رضایت ندادن خانواده های افراد دچار مرگ مغزی ندارد؛ این خانواده ها به دلیل ناآگاهی و باورهای غلط از اهدای عضو دریغ می کنند.
وی یادآور شد: برای شناسایی افراد دچار مرگ مغزی سه گروه شناسایی از طریق تلفن، بازرسی و استقرار در بیمارستان های تحت پوشش وزارت بهداشت وجود دارد.
رییس واحد فراهم آوری اعضا و نسوج پیوندی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با بیان اینکه اگر در عروق مغزی، گرفتگی ایجاد شود موجب بروز سکته مغزی، زندگی نباتی، قفل شدگی و مرگ مغزی خواهد شد، گفت: این وضعیت ها با یکدیگر متفاوت بوده، به طور مثال کما قابل برگشت است درحالیکه مرگ مغزی غیرقابل برگشت خواهد بود.
وی افزود: وضعیت قفل شدگی مغز، نادر است که در آن ساقه مغز آسیب دیده اما خود مغز سالم است و انسان می تواند از محیط پیرامون درک داشته باشد اما نمی تواند خودبخود تنفس کند.
صادق بیگی ادامه داد: در زندگی نباتی، فرد از محیط اطراف، آگاهی ندارد و به ظاهر بیدار است و نیازی به دستگاه تنفس ندارد و به ندرت بعد از سال ها مراقبت به زندگی بازمی گردد. در مرگ مغزی ساقه مغز و خود مغز از بین می رود و با معاینات تخصصی می توان آن را تشخیص داد.
وی به تشریح تاریخچه پیوند در ایران و جهان پرداخت و گفت: اولین پیوند قرنیه در جهان در سال ۱۹۰۵ میلادی و در ایران در سال ۱۳۱۴ در بیمارستان فارابی انجام شد و اکنون ایران با انجام پیوندهای قرنیه، کلیه، مغزاستخوان، قلب و ریه تنها کشوری در منطقه است که تمام این پیوندها را انجام می دهد. (خبرگزاری ایرنا،۱۳ اسفند ۹۳)
در ادامه گفت و گوی خبرنگار شفقنا زندگی با رئیس انجمن مراکز خدمات روانشناسی و مشاوره ایرانیان آمده است که عقیده دارد سه عامل امید به بازگشت،عواطف و ترس از قضاوت اجتماعی مانع از این می شود که خانواده ها راضی به اهدای عضو شوند.
امتناع مردم از اهدای اعضای خانواده شان،به دلیل افکار و احساسات آن ها است
رئیس انجمن مراکز خدمات روانشناسی و مشاوره ایرانیان عقیده دارد رفتار افراد در بسیاری از موارد وابسته به نوع نگاهشان است که اصطلاحا به آن افکار یا شناخت گفته می شود.
دکتر علی اکبر مرتضوی کیاسری براین مساله که افکار و شناخت، رفتار سازی می کند تاکید می کند و توضیح می دهد: افراد اکثرا همان طور که فکر می کنند عمل می کنند،مگر اینکه دلایلی وجود داشته باشد که افراد را از عمل کردن در قالب فکر بازدارد.اکثرا هم شاید ملاحظات و منافع است که رفتار را از نوع نگاه فرد جدا می کند.
وی ادامه می دهد:افکار احساس می آورد و فکر و حس باعث بروز رفتار،هیجان و واکنش در قالب رفتارهای نفعی می شود.فرد هنگامی که حس می کند تشنه است، فکر می کند اگر آب نخورد ممکن است از تشنگی تلف شود.بنابراین اقدام به آب خوردن می کند.در واقع اگر چرایی کار حل شود،چگونگی ها آسان است.دکتر دیوید برنز،روانشناس، استاد دانشکده پزشکی هارواردعقیده دارد:((شخصیت انسان یعنی افکار، احساس و رفتار او))و اگر با این زاویه به مسائل نگاه کنیم،من معتقدم امتناع مردم از اهدای اعضای خانواده شان که دچار مرگ مغزی شده اند،به دلیل افکار و احساسات آن ها است.در نتیجه عضوی که به درد میخورد به صورت تدریجی میمیرد و درجای دیگر کسی که به این عضو نیاز دارد می میرد،یعنی دو نفر میمیرند و افراد دیگرفقط نظاره گر هستند، درصورتی که به راحتی می توان از مرگ یک نفر جلوگیری کرد.
عواطف،امید،ملاحظات اجتماعی موانع موافقت با اهدای عضو
رئیس انجمن مراکز خدمات روانشناسی و مشاوره ایرانیان سه دلیل عمده را برای امتناع افراد از اهدای عضو عزیزانشان عنوان می کند و توضیح می دهد:دلیل اول عواطف، دلیل دوم امید و دلیل سوم ملاحظات اجتماعی است.خانواده فرد امید به بازگشت فرد به زندگی دارند و می گویند از کجا معلوم است؟ خدا را چه دیدی؟ممکن است دوباره به زندگی برگردد. درمورد عواطف باید گفت خانواده فرد با خود گمان می کنند خودمان با دست خودمان او را از دست بدهیم؟درواقع نوعی ترس از دست دادن وجود دارد،و اینکه جواب مردم را چه بدهیم؟ همان ملاحظات اجتماعی است.
کیاسری ادامه می دهد:البته درمورد ملاحظات اجتماعی باید گفت ترس از جنجال اجتماعی هم دخیل است.خانواده فردی که مرگ مغزی شده است از قضاوت اطرافیان مبنی بر اینکه ((با دست خودشان او را به کشتن دادند)) یا ((به خاطر اخذ پول دست به چنین کاری زده اند)) هراس دارند.این ترس از اتهام باید توسط دست اندر کاران امور پزشکی و درمانی کشور برطرف شود.این افراد باید اطلاع رسانی کنند که پولی در قبال اهدای عضو داده نمیشود. مراکز بیمارستانی اعضا را به عنوان هدیه می پذیرند و در ازای آن پولی پرداخت نمیکنند.حتی شرط بسیاری از آن ها این است که پولی پرداخت نشود و اگر کسی قصد فروش داشته باشد از او نمیخرند.اگر این مساله به درستی و در سطح وسیع اطلاع رسانی شود حداقل ترس از اتهام از بین می رود و به افراد کمک می کند بهتر تصمیم بگیرند.
وی بر لزوم فرهنگ سازی تاکید و اظهار می کند: افراد باید توجه داشته باشند، انسان زنده انسان تاثیرگذاری است، بنابراین اگر خانواده فرد می خواهند این تاثیرگذاری ادامه داشته باشد، باید آگاه شوند که هنگامی عضوی از او اهداشود، تاثیرگذاری اش ادامه پیدا می کند.اگر این نگاه در جامعه جا بیوفتاد که برای زندمانی یک انسان بعد از مرگ اش و زندگانی عضوی از اعضای او این کار را انجام می دهیم،از آنجائی که همه افراد میل به بقا دارند،رضایت می دهند.خانواده فرد باید توجه داشته باشند فردی که مرگ مغزی شده است،امروز یا فردا یا در نهایت یک ماه دیگر از دنیا می رود.
رئیس انجمن مراکز خدمات روانشناسی و مشاوره ایرانیان ادامه می دهد:می توان از خانواده فرد پرسید اگر به شخصی که مرگ مغزی شده، قبل از اینکه مرگ مغزی شود،آسیبی وارد شود چقدر ناراحت می شوید و به آن ها تفهیم شود که اگر عضو او بعد از مرگ مغزی اهدا نشود نوعی آسیب رساندن به او است و عاطفه ای که مانع این کار می شود عاطفه مادری است که اجازه نمی دهد به کودکش آمپول تزریق کنند.
اهدای عضو،توشه قیامت فرد
کیاسری در ادامه به دین اسلام و توصیه های این دین مبنی بر باقیات صالحات اشاره می کند و می گوید: دین ما بسیار غنی است و دارای فرهنگ بسیار خوبی درمورد خیرات هستیم.باید این عقیده تقویت شود که قلبی که اهدا می شود به نوعی توشه راه قیامت فرد است واهدای عضو او نوعی باقیات و صالحات محسوب می شود.اگر این تصور تقویت شود که اهدای عضو فرصتی برای عزیز از دست رفته برای گذر خطرناک از گور و قیامت است حتما خانواده فردی که مرگ مغزی شده است راحت تر اجازه اهدا می دهد. که حضرت علی در این مورد می فرمایند:وای من، بنالم از کمی توشه که ره بسی دراز است و علی زاد و توش بسیار محتاج در نیاز….
وی ادامه می دهد:اگر مادری بداند که اگر قلب فرزندش در سینه کسی بتپد برای برزخ فرزندش که هزاران سال نیاز به زاد و توشه دارد ذخیره خوبی است،حاضر است این کار را بکند.همانطور که هنگامی که فرزندش زنده بود والدین حاضر بود همه هستی خود را بفروشد تا فرزندش در آسایش باشد.
لزوم ارتقای اطلاعات پزشکی و فرهنگ سازی درمورد اهدای عضو
رئیس انجمن مراکز خدمات روانشناسی و مشاوره ایرانیان بر لزوم ارتقای اطلاعات پزشکی تاکید می کند و می گوید:باید اطلاعات پزشکی مردم ارتقا یابد،البته نه هنگامی که افراد کنار بستر عزیشان هستند، زیرا در آن شرایط عواطف، التهاب و اضطراب دو برابر شده و در تصمیم گیری تاثیرگذار است.بلکه دانش پزشکی از قبل باید در این قسمت اطلاع رسانی کند تا از طریق اطلاع رسانی پزشکی امید واهی از بین برود.
کیاسری در ادامه به امکان ثبت نام در سامانه اهدای عضو اشاره کرده و اظهار می کند:با توجه به اینکه اکنون امکان ثبت نام در سامانه اهدای عضو برای همه افراد وجود دارد، اگر خود افراد اقدام به ثبت نام کنند، خانواده بدون ترس از قضاوت اجتماعی آن را انجام می دهند.البته این امر نیاز به فرهنگ سازی وجود دارد تا افراد یاد بگیرند تا هستند برای خود کاری انجام دهند.
وی ادامه می دهد: درحال حاضر بیمه ای به نام بیمه عمر وجود دارد و فرد می تواند قبل مرگ مشخص کند چه کسسی از آن استفاده کند،اگر روی این مساله هم از طریق تبلیغات موثردر صدا و سیما ، رسانه ها و به ویژه تریبون های نماز جمعه که با توجه به عقاید مذهبی مردم تاثیر زیادی دارند صورت بگیرد و این امر یک فرهنگ عمومی شود بخش مهمی از مشکل برطرف می شود.
اهدای عضو یکی از راه های ادامه حیات معنوی
در ادامه گفت و گوی خبرنگار شفقنا زندگی با محمدتقی مبشری، عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی درمورد تاکید دین اسلام بر کمک به همنوع آمده است.
عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی با تاکید بر اینکه اسلام دین برادری،اخوت و همراهی است، می گوید:یکی از نکاتی که در دین مقدس اسلام بر آن تاکید فراوان شده، کمک به همنوعان است.کمک به هم نوع درمورد مباحث مادی در قالب زکات،خمس و… معنا پیدا می کند و مبنای همه این مباحث این است که نباید نسبت به همنوع خود بی توجه بوده و باید زندگی آن ها را زندگی خود دانست.
مبشری با اشاره به زندگی پیشوایان دینی،اظهار می کند:زندگی پیشوایان دینی ما بر پایه کمک به همنوع بود و این را می توان از روایات مختلف مخصوصا روایاتی مبنی بر اینکه ائمه نیمه شب به کمک مستمندان می شتافتند دریافت.کمک به همنوع آنقدر دارای اهمیت است که پیشوایان تاکید کرده اند اگر افراد حتی هم مذهب ما هم نبوده باز هم از کمک به آن ها نباید دریغ کنیم.
وی ادامه می دهد:در همین زمینه روایتی وجود دارد که روزی امام صادق (ع) به افرادی کمک می کردند، یاران این حضرت به ایشان گفتند این افرادی که به آن ها کمک می کنید شیعه نیستند، امام صادق (ع) در پاسخ می فرمایند اگر این افراد شیعه بودند وظیفه من سنگین تر بود.از این روایت می توان دریافت که ارزش کمک به همنوع فراتر از ار مساله است و نباید تا جایی که میتوان از کمک کردن دریغ کرد.
عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی با اشاره به تغییرات جهانی اظهار می کند:کمک به دیگری در هر دوره ای مصادیق مختلفی دارد و بنا بر اقتضای زمان معنا پیدا می کند. در این روزگار یکی از مواردی که ممکن است افراد در آن نیازمند کمک دیگران باشند، پیوند عضو است.پیوند عضو نه تنها یک کمک مادی نبوده،بلکه یکی از کمک های معنوی است که اهدای آن نه تنها برای گیرنده مفید است، بلکه نوعی ارزش معنوی برای فرد اهدا کننده،حتی پس از مرگ دارد.
مبشری ادامه می دهد:افرادی وجود دارند که قبل از مرگ وصیت می کنند تا بعد از مرگ بخشی از بدن آن ها که قابل پیوند است به افرادی که به عضو نیاز دارند اهدا شود.این کار همان کمک و مساعدت است که دین اسلام بارها و بارها بر آن تاکید کرده است.از طرف دیگر همیشه در دین ادامه اهمیت حیات معنوی انسان و این که انسان حتی پس از مرگ هم می تواند برای خود توشه خیر بفرستد تاکید شده است و اهدای عضو یکی از راه های ادامه حیات معنوی است.
وی با بیان اینکه در قرآن به طور مستقیم بر اهدای عضو اشاره نشده است، توضیح می دهد: در قرآن امری که به طور مستقیم به این موضوع پرداخته شود وجود ندارد، البته این برداشت ما از قرآن بوده که همان میزان درک ما از قرآن است. قرآن دارای لایه های بطنی بسیار زیادی است که فهم آن نیازمند امام معصوم است و امام زمان همان فردی است که می تواند این کار را انجام دهد.یعنی ممکن است در لایه های بطنی قرآن که درک ما در حد فهم آن نیست بر این مساله تاکید شده باشد اما بیان و فهم آن نیازمند امام معصوم است.
عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی در پایان بر لزوم فرهنگ سازی در مورد اهدای عضو تاکید می کند و می گوید: می توان این امر را از طریق رسانه ها و در قالب فیلم هایی که ساخته می شود،داستان ها و حتی کتاب های درسی دانش آموزان و دانشجویان ترویج کرد.باید به افراد جامعه آگاهی داد که یکی از مصادیق کمک به همنوع، اهدای عضو است.حتی می توان این امر را در مجلات ورزشی که نزد جوانان محبوب تر است تبلیغ کرد تا خود جوانان اقدام به پر کردن کارت اهدای عضو کنند.
صدور کارت اهدای عضو برای وزیر بهداشت
در سفر وزیر بهداشت به استان گیلان و همزمان با برگزاری مراسم روز جهانی کلیه در شهرستان رودسر ، دو سامانه کشوری اهدای عضو و کارت اهداء عضو افتتاح شد و وزیربهداشت با ثبت مشخصات خود در این سامانه ، کارت عضویت اهدای عضو دریافت کرد.(ایسنا،۱۸ اسفند ۹۳)
به گزارش شفقنا زندگی، علاقه مندان به دریافت کارت اهدای عضو می توانند به سایت ehda.ir مراجعه کرده و پس از تکمیل اطلاعات خواسته شده،نسبت به ثبت نام و دریافت کارت اهدای عضو اقدام نمایند.
گزارش از پونه ترابی- شفقنا زندگی
انتهای پیام
