شفقنا زندگی- دکتر محمد میرزایی، استاد جمعیت شناسی دانشگاه تهران و مشاور موسسه مطالعات و مدیریت جامع جمعیت کشور درباره دلایل کاهش فرزندآوری در جهان با توجه به تغییرات آب و هوایی و بروز بیماری های همه گیر مثل کرونا معتقد است: عنصر اصلی در استفاده از انرژی، جمعیت است و با دگرگون شدن این تعادل وضعیت تغییر می کند. در وضعیت کرونا دیدیم که در مورد طبیعت و محیط زیست و سوخت های فسیلی چه تاثیری دیده شد و می توان گفت هم تبعات مثبت و هم تبعات منفی دارد ولی تا زمانی که اقتصاد جهانی به تعادل نرسد و آرامش خود را بازنیابد اتفاق ویژه ای رخ نمی دهد. اقتصاد های ملی تابعی از اقتصاد جهانی هستند.
متن گفت وگوی کوتاه خبرنگار شفقنا زندگی با دکتر میرزایی، رییس سابق جمعیت شناسی ایران را می خوانید:
_ مطالعه ای در سطح جهانی نشان داده تعییرات آب و هوایی و گرمایش زمین تمایل به فرزند آوری را در سرتاسر دنیا کاهش داده است. برخی از خانواده ها عقیده دارند با فرزند آوری بیشتر تعداد جمعیت در کره زمین بیشتر می شود و نمی خواهند با فرزندان بیولوژیکی خود بر آب و هوای جهان تاثیر منفی بگذارند. چنین دیدگاهی چه تبعاتی خواهد داشت؟
در خصوص این موضوع و موضوعات مرتبط سوال زیاد شده و فراوان پاسخ داده شده است و هیچ نتیجه ای حاصل نشده است. مساله جهان موضوعی دیگر است ولی در ایران بی نتیجه است. امروز اقتصاد جهانی دچار ورطه تعیین کننده ای شده است، تا این موج نگذرد و تا اقتصاد جهانی آرام نگیرد و اوضاع از این تلاطم خارج نشود نمی توان چیزی گفت. تغییرات آب و هوایی نیز ضمنی از این مساله است.
_ آیا این موقعیت مقطعی خواهد بود؟
نه مقطعی نیست و ادامه دار خواهد بود. اقتصاد جهانی دچار چالش شده است و این موقعیت بر ذهنیت آدم ها اثر گذاشته است و بر تصمیمات مردم اثر گذاشته و تا به تعادل جدیدی نرسد و مردم نبینند که مسیر به چه سمت و سویی است. نمی توان چیزی گفت و کاری کرد و هر چه بگوییم شعار گونه خواهد بود.
_ گفته می شود می توان ربات ها را به کار گرفت و شاید برخی زا جوامع به این سمت بروند که برای جبران جمعیت خود از این وسایل استفاده کنند.
این واقعیتی است. کشور ها امروز در دستیابی به صنعت رباتیک از هم سبقت می گیرند و این واقعیتی انکار ناپذیر است که تا جا نیفتد و هویت خود را نشان ندهد نمی توان اظهار نظری کرد. البته صنعت رباتیک هزینه بر است و برای همه کشور ها آسان نخواهد بود. امروز هم خیلی از کارها مکانیزه شده است و یکی از علت های مهاجرت اتوماسیون است و از تبعات مکانیزه شده می توان به مهاجرت ها و تورم جمعیت در شهر ها اشاره داشت.
_ ادامه این روند به کجا می انجامد؟
بحران اجتماعی، هویتی و اقتصادی که خطرناک است و از تبعات تکنولوژی خواهد بود.
_ کم شدن جمعیت روی کره زمین چگونه خود را نشان خواهد داد؟ آیا می توان گفت بر کاهش آلودگی و کاهش گرمایش زمین موثر خواهد بود؟
عنصر اصلی در استفاده از انرژی، جمعیت است و با دگرگون شدن این تعادل وضعیت تغییر می کند. در وضعیت کرونا دیدیم که در مورد طبیعت و محیط زیست و سوخت های فسیلی چه تاثیری دیده شد و می توان گفت هم تبعات مثبت و هم تبعات منفی دارد ولی تا زمانی که اقتصاد جهانی به تعادل نرسد و آرامش خود را بازنیابد اتفاق ویژه ای رخ نمی دهد. اقتصاد های ملی تابعی از اقتصاد جهانی هستند.
«تغییرات اقلیمی» تمایل به فرزندآوری را کاهش داده است
بر اساس اولین مطالعه دانشگاهی درباره تاثیرات آب و هوایی بر تمایل به فرزندآوری، افرادی که نگران بحران آب و هوا هستند تصمیم دارند بچه دار نشوند، زیرا می ترسند فرزندانشان مجبور به مبارزه با شرایط اقلیمی شوند.
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا از گاردین، محققان ۶۰۰ نفر از افراد ۲۷ تا ۴۵ ساله که نگرانی های آب و هوایی را در فرزندآوری ملاک قرار داده بودند، مورد بررسی قرار دادند و دریافتند که ۹۶ درصد آنان بسیار نگران رفاه فرزندان آینده خود در جهانی با آب و هوای تغییر یافته هستند. محققان میگویند که نظرات این افراد بر اساس ارزیابی های بسیار بدبینانه از تأثیر گرمایش جهانی است. این تحقیق همچنین نشان داد برخی از افرادی که از قبل پدر و مادر بوده اند از داشتن فرزند ابراز تاسف می کنند.
داشتن یک کودک همچنین به طور بالقوه به این معنی است که یک فرد در طول عمر خود کربن تولید می کند و در اضطراری شدن شرایط آب و هوایی نقش دارد ، اما تنها ۶۰ درصد از افراد مورد بررسی نگران این اثر کربن هستند. متیو اشنایدر-مایرسون ، از کالج Yale-NUS در سنگاپور ، که رهبری این مطالعه را بر عهده داشت می گوید: “ترس از وجود اثر کربن برای فرزندآوری موضوعی کاملاً انتزاعی و خشک است.”اما ترس در مورد زندگی کودکان موجود ترسی واقعی و احساسی است. ” او گفت :با آشکارتر شدن تأثیرات گرمایش جهانی ، تعداد افرادی که تمایل به فرزندآوری دارند کمتر خواهد شد ولذا باید علت اصلی این مساله یعنی تغییرات آب و هوا، مورد تحقیقات بیشتر واقع شود تا مشکل کاهش فرزند آوری حل شود.
یک زن ۳۱ ساله گفت: “تغییرات آب و هوایی تنها دلیل تصمیم گیری من برای نداشتن فرزند بیولوژیکی است. من نمی خواهم در دنیای در حال مرگ ، بچه به دنیا آورم ، گرچه خیلی دوست دارم مادر شوم. ” محققان دریافتند که ۶ درصد والدین از بچه دار شدن پشیمان هستند. یک مادر ۴۰ ساله گفت: “من از به دنیا آوردن بچه هایم پشیمان هستم زیرا از اینکه آنها به دلیل تغییر آب و هوا با پایان جهان روبرو شوند بسیار وحشت دارم.” نتیجه ی دیگراین تحقیق این است که افراد جوان نسبت به پاسخ دهندگان مسن تر بیشتر نگران تأثیرات آب و هوایی بر فرزندان خود هستند و فرزندخواندگی را به عنوان جایگزینی برای داشتن فرزندان بیولوژیکی در نظر میگیرند.
اشنایدر-مایرسون گفت که تحقیقات بیشتری در مورد گروه متنوع تری از مردم و نیز سایر مناطق جهان مورد نیاز است. ست وینس ، از دانشگاه کنکوردیا در کانادا ، که مطالعاتش در سال ۲۰۱۷ نشان داد افراد با داشتن یک فرزند کمتر می توانند در مبارزه با تغییرات آب و هوایی بیشترین نقش را داشته باشند ، می گوید : محققان به درستی تأکید کرده اند که این نمونه نماینده ی همه آمریکایی ها نیست. اما این تردید برای فرزندآوری نیز منطقی است. “تغییرات آب و هوایی در حال حاضر از راه های ترسناکی بر جهان ما تأثیر می گذارد و بنابراین معتبر هستند.
