شفقنا زندگی_ پژوهشگران چینی از یک هدبند هوشمند مبتنی بر رابط مغز و کامپیوتر رونمایی کردهاند که با تحلیل لحظهای فعالیت مغز و هدایت تمرکز کاربر، توانسته ماشین گرفتگی را در بیش از ۸۳ درصد افراد کاهش دهد؛ دستاوردی که میتواند راه را برای درمانهای غیردارویی این مشکل رایج هموار کند.
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا، پژوهشگران دانشگاه فناوری جنوب چین موفق شدهاند نخستین دستگاه کاربردی مبتنی بر رابط مغز و کامپیوتر (BCI) را برای کاهش علائم ماشینگرفتگی طراحی کنند. این دستگاه که به شکل یک هدبند بیسیم ساخته شده، فعالیت الکتریکی مغز را اندازهگیری میکند و با کمک هوش مصنوعی میزان تمرکز و ذهنآگاهی فرد را در لحظه میسنجد. سپس از طریق تصاویر و صداها به کاربر بازخورد میدهد تا بتواند توجه خود را از حرکت خودرو به تنفسش معطوف کند.
در آزمایشهای واقعی که روی بیش از ۱۰۰ نفر مستعد ماشینگرفتگی انجام شد، بیش از ۸۳ درصد شرکتکنندگان اعلام کردند که این دستگاه بهطور مؤثری علائمی مانند تهوع، استفراغ، سرگیجه و تعریق را کاهش داده است.
ماشینگرفتگی مشکلی رایج است که تقریباً نیمی از مردم جهان آن را تجربه کردهاند و حدود ۱۲ درصد افراد بهطور مداوم با آن درگیر هستند. این وضعیت زمانی ایجاد میشود که گوش داخلی حرکت را تشخیص میدهد، اما چشمها و سایر حواس اطلاعات متفاوتی به مغز میفرستند. در نتیجه مغز با سیگنالهای متناقض روبهرو میشود و علائم ناخوشایندی مانند تهوع و سرگیجه بروز میکند.
در حال حاضر بیشتر درمانهای موجود برای ماشینگرفتگی دارویی هستند و عوارض جانبی شناختهشدهای دارند. یوانچینگ لی، استاد دانشگاه و نویسنده ارشد این پژوهش، میگوید روشهایی مانند تنفس عمیق یا شمارش اعداد میتوانند تا حدی توجه فرد را منحرف کنند، اما اثر آنها موقتی است و حفظ تمرکز برای مدت طولانی دشوار خواهد بود.
به گفته او، تاکنون نیز بیشتر تحقیقات در محیطهای آزمایشگاهی انجام شده بود و یک راهکار غیردارویی که در شرایط واقعی امتحان شده و کارایی آن ثابت شده باشد، وجود نداشت.
هدبند جدید سیگنالهای مغزی را ثبت میکند و هوش مصنوعی آنها را بهصورت لحظهای تحلیل میکند. نتیجه این تحلیل به شکل یک «نمره ذهنآگاهی» به کاربر نمایش داده میشود. برای مثال، هرچه فرد تمرکز بیشتری روی تنفس خود داشته باشد، شعله آتش روی صفحه پررنگتر میشود یا صداها واضحتر شنیده میشوند. اگر ذهن فرد منحرف شود، این تغییرات بلافاصله در تصویر و صدا دیده میشود و او متوجه میشود که باید دوباره توجه خود را به تنفس بازگرداند.
به گفته محققان، همین بازخورد لحظهای عامل اصلی موفقیت دستگاه است. برای بررسی این موضوع، گروهی از افراد بازخوردهای تصادفی دریافت کردند که هیچ ارتباطی با فعالیت واقعی مغزشان نداشت. در این گروه، بیش از ۷۶ درصد افراد هیچ بهبودی در علائم خود مشاهده نکردند.
پژوهشگران همچنین توضیح میدهند که در مغز افراد دچار ماشینگرفتگی، الگوی خاصی از فعالیت مغزی به نام «قدرت بتا» تغییر میکند. نتایج نشان داد هرچه حال افراد بهتر میشد، این الگوی مغزی نیز بیشتر به وضعیت طبیعی بازمیگشت. به گفته لی، این موضوع نشان میدهد که دستگاه تنها علائم را پنهان نمیکند، بلکه فعالیت مغزی مرتبط با ماشینگرفتگی را نیز تغییر میدهد و به همین دلیل شواهد فیزیولوژیکی مستقیمی از اثربخشی آن وجود دارد.
این هدبند سبک و قابلحمل است و میتواند به تلفن همراه متصل شود. پژوهشگران میگویند هزینه ساخت آن قابلقبول است و در صورت تولید انبوه احتمالاً کمتر نیز خواهد شد.
مرحله بعدی تحقیقات شامل آزمایش دستگاه روی افراد در گروههای سنی مختلف، بررسی اثرات بلندمدت استفاده از آن و انجام کارآزماییهای بالینی گستردهتر برای دریافت مجوزهای رسمی و تأییدیههای پزشکی خواهد بود.
