شفقنا سلامت- سلامتی بزرگترین نعمت الهی است و بدون برخورداری از سلامت در ابعاد جسمانی و روانی، دستیابی به موفقیت در عرصه کار و فعالیت و زندگی خانوادگی و احساس آرامش و رضایت خاطر غیر ممکن است. یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر حفظ و ارتقای سلامت روانی باورها و رفتارهای معنوی است.
به گزارش شفقنا سلامت به نقل از پیشگیری نوین، ارایه تعریفی جامع و مانع از معنویت دشوار بهنظر میرسد در واقع معنویت مفهوم گستردهای است که مفاهیمی همچون دین را در برمیگیرد. با توجه به گستردگی پدیدههای معنوی و همچنین تنوع اختلالات روانی در ادامه به بررسی تأثیر باورها و رفتارهای دینی بر افسردگی، اضطراب و وابستگی به مواد (اعتیاد) پرداخته میشود.
افسردگی
افسردگی رایجترین نوع اختلال روانی است و به سرماخوردگی روانی معروف است. مهمترین نشانههای افسردگی عبارتاند از احساس غمگینی، کمبود انرژی و افت عملکرد. کاهش احساس لذت از فعالیت هایی که قبلاً لذتبخش بودهاند. احساس یأس و ناامیدی نسبت به آینده، احساس گناه، فکر کردن درباره خودکشی و گاهی اقدام به خودکشی. همچنین تغییراتی در اشتها، وزن، خواب و فعالیت های جنسی رخ میدهد.
پژوهش ها و مطالعات علمی نشان میدهند که رفتارهایی همچون شرکت کردن در مراسم عبادی احتمال بروز افسردگی را در افراد کاهش میدهد و همچنین در کاهش شدت افسردگی در مبتلایان مؤثر است. بهعنوان مثال تحقیقی که در سال ۱۹۸۰ توسط پژوهشگران دانشگاه دوک بر روی تعداد چهار هزار نفر از سالمندان انجام گرفت نشان داد که احتمال افسرده شدن در افرادی که لااقل هفتهای یکبار به کلیسا میرفتند ۵۰ درصد کمتر از کسانی بود که کمتر به کلیسا مراجعه میکردند. تحقیق دیگری که در مؤسسه ملی بهداشت روانی آمریکا بر روی ۲۹۶۹ نفر از شرکت کنندگان دایمی در مراسم عبادی کلیسا انجام شد نشان داد که شدت افسردگی در این افراد به مراتب کمتر از افرادی بوده که حضور دائمی در مراسم نداشتهاند.
اضطراب
اختلالات اضطرابی نیز همچون افسردگی از رایجترین اختلالات روانی هستند. در واقع بسیاری مردم از احساس ترس و نگرانی بدون دلیل منطقی و نامتناسب با موقعیت رنج میبرند. همچنین اضطراب باعث کاهش کارایی، شادمانی و سلامتی میشود. ارتباط بین اضطراب با فشار خون، مشکلات قلبی و عروقی و زخم های گوارشی (زخم معده و اثنیعشر) از مدت ها قبل شناخته شده است. پژوهش هایی که ارتباط این اضطراب و فعالیت های دینی را بررسی میکنند نشان میدهند که اینگونه فعالیت ها نقش مؤثری در کاهش اضطراب و پیشگیری از آن دارند.
نتایج تحقیقی که در سال ۱۹۸۰ بر روی یک نمونه سههزار نفری از ساکنان کارولینای شمالی توسط پژوهشگران دانشگاه دوک با حمایت مؤسسه ملی بهداشت روان آمریکا انجام شد تأثیر فعالیت های دینی بر کاهش اضطراب را بهوضوح نشان میدهد.
نتایج نشان داد که افرادی که مرتباً به کلیسا میروند سطح بسیار پایینتری از اختلالات اضطرابی را در مقایسه با کسانی که بهطور مرتب به کلیسا نمیروند و یا آنهایی که اعتقادات دینی ندارند تحمل میکنند. در مطالعه دیگری که توسط پژوهشگران دانشگاه ارگون انجام شد تأثیر دعا و قرائت آیات قرآن در معالجه بیماران مسلمان مورد بررسی قرار گرفت. در این مطالعه ۶۲ بیمار با میانگین ۴۰ سال که مبتلا به اختلالات اضطرابی بودند به مدت سه ماه مورد مطالعه قرار گرفتند و در پایان مشخص شد که دعا و قرائت آیات قرآن در کاهش اضطراب بیماران بسیار مؤثر بوده است.
وابستگی به الکل و مواد روانگردان
بدون تردید سوء مصرف و وابستگی به الکل و مواد روانگردان از بزرگترین مشکلات جوامع بشری محسوب میشود و سلامتی جسمی، روانی و اجتماعی را بهشدت به مخاطره میاندازد. وابستگی به الکل و مواد موجب بروز مشکلات بهداشتی، سوانح رانندگی و بروز حوادث در محیط کار بوده و با انواع جرائم از جمله سرقت، ضرب و جرح و ارتکاب قتل مرتبط است. هر عاملی که بتواند مصرف الکل و مواد روانگردان را کاهش دهد میتواند منافع عظیمی برای اجتماع داشته باشد.
تقریباً هر مطالعهای که تاکنون رابطه دین و مصرف الکل و مواد را بررسی کرده است آمار کمتری از مصرف را در بین افراد متدینتر بهدست داده است. بهنظر میرسد هرچه حضور افراد در مراسم دینی و عبادی بیشتر باشد گرایش آنها به سوء مصرف الکل و مواد کمتر میشود.
در مطالعهای که مؤسسه ملی بهداشت روان آمریکا بر روی نمونهای چند هزار نفری از افراد در همه گروه های سنی در سال ۱۹۹۴ انجام داد معلوم شد که احتمال سوء مصرف الکل در افرادی که بهطور مرتب در مراسم عبادی شرکت میکنند نسبت به دیگر افراد کمتر از یکسوم است.
در مطالعهای که در سال ۱۹۹۶ در کشور جامائیکا انجام گرفت معلوم شد اشخاصی که بهطور مرتب در مراسم عبادی شرکت میکنند در مقابل وسوسه مصرف همه نوع مواد مخدر مقاومتر از دیگران هستند.
باورها و رفتارهای دینی چگونه بر سلامت روانی تأثیر میگذارند؟
دین به چند شیوه بر سلامت روان تأثیر میگذارد.
۱- افزایش احساس امیدواری و تسلط بر سرنوشت: احساس مرتبط بودن با خالق توانا و رحمان و نگهدارنده جهان به فرد احساس امیدواری میدهد. انسان دینباور معتقد است که سرنوشت او در این جهان و پس از مرگ تا حد زیادی به واسطه اعمال و رفتار خود او شکل میگیرد. حتی ترس از مرگ بر انسان مؤمنی که به جاودانگی اعتقاد دارد تأثیر چندانی نمیگذارد.
۲- افزایش حمایت های اجتماعی از طریق تشویق محبت کردن به دیگران، ایثار و از خودگذشتگی: افزایش حمایت اجتماعی بهنوبه خود میتواند موجب کاهش احساس اضطراب و افسردگی و ارتقاء سلامت روانی شود.
۳- تشویق توجه سالم و متوازن به خداوند، خود و دیگران: انسان مؤمن هم بهوجود خود بهعنوان امانت الهی توجه دارد و هم خود را موظف به توجه به دیگر همنوعان خویش میبیند. بنابراین چنین انسانی از ابتلا به دو عارضه خود محوری و خود فراموشی ایمن خواهد بود.
انتهای پیام